Epitel Doku Nedir

Yazar:   Tarih:   Kategori: Genel Sağlık 

Epitel Doku Nedir (Epithelium)

Vücudun dış yüzeyini ve organların iç yüzeyini örten dokudur. Epitel doku hücreleri arasında ışık mikroskobuyla görülemeyecek kadar küçük aralıklar vardır. Bu aralıklar hücreler arası mad­deyle doludur. Epitel doku vücudun yüzeyini dış ortamla ilişkisi bulunan organların boşluklarını bütün salgı bezleri ve kanallarının içini döşemiş olan örtülerin yüzeysel katını oluşturur. Örneğin; derinin epidermisi mide ve ba­ğırsak kanalının mukoza epiteli, ürogenital sistemdeki organların iç yüzeyi­ni döşeyen örtü, epitel dokudan oluşmuştur. Epitel doku örtü ve salgı epiteli olmak üzere iki grupta incelenir.

A) Örtü Epiteli: Tabaka yapısına göre tek katlı ve çok katlı epitel do­ku olmak üzere iki gruba ayrılır:

a) Tek Katlı Epitel Doku: Omurgasız hayvanların derileriyle diğer bütün hayvanların iç organlarım örten dokudur. Hücreler arasında boşluk yok denebilecek kadar azdır. Bu dokuyu oluşturan hücreler şekillerine göre yassı, silindirik ve kübik epitel olmak üzere üç gruba ayrılırlar:

Yassı epitel hücreleri yassıdır. Çekirdekleri de buna uygun olarak yas­sılaşmıştır. Örneğin vücudumuzda akciğer alveollerinde, kan ve lenf damar­larında bulunur. Kübik epitel hücreleri küp şeklinde olup yan yana sıralan­masıyla oluşan epiteldir. Çekirdekleri yuvarlak veya yuvarlığa yakın şekil­dedir. Bu epiderm omurgalıların böbrek kanalında salgı bezlerinin iç yüzün­de ve troid bezinde bulunur. Silindirik epitel silindir şeklinde hücrelerden meydana gelmiştir. Çekirdekleri ovaldir. Bu epiderm bağırsak ve solunum kanallarının iç yüzeyinde döl yatağında burunda ve safra kesesinin iç yüze­yinde bulunur.

b) Çok Katlı Epitel Doku: Hücreleri birden fazla tabaka teşkil ede­cek şekilde sıralanmıştır. Örneğin; omurgalıların derisinde çok tabakalı epitel doku bulunur. Bu dokuda en üstte yassı epitel, ortada kübik ve en altta ise silindirik epitel hücreleri yer alır. Çok katlı epitel dokunun özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

Aralarında kan damarı bulunmaz.
Madde alış verişi difüzyonla gerçekleşir.
Hücrelerin bir kısmı ölüdür.

Bu epitelde dış yüzeye doğru itilen hücreler difüzyonla besin sağlayamaz duruma geldiklerinde sitoplazmaları azalır ve kalınla-şarak keratin maddesini oluşturur. Böylece kıl, tırnak, boynuz ve sürüngenlerin pulları meydana gelir.
Kıllar epidermisin dermişe yaptığı çöküntüyle oluşur.
Vücudu ısı, çarpma,basınç gibi fiziksel etkilerden ve mikroplardan korur.

B) Salgı Epiteli: Epitel dokuyu meydana getiren hücreler salgı yapma yeteneğine sahipse böyle epitele salgı epiteli denir. Bunlar tek hücreli ve çok hücreli bezler olarak ikiye ayrılırlar:

a) Tek Hücreli Bezler: Diğer epitel hücreleri arasına dağılmıştır ve bunlar mukus salgılarlar. Salgı yapan bu hücrelere goblet hücresi denir.
Soluk borusunda ve bağırsak epitelinde mukus salgılayan hücreler bu­lunur. Kurbağa derisinde de her zaman nemli ve kaygan olmasını sağlayan mukus tek hücreli bezlere iyi bir örnektir.

b) Çok Hücreli Bezler: Salgılama şekillerine göre üç grupta incele­nir:
Ekzokrin (Dış bezler): Salgılarını vücut dışına ya da bir organa bir kanalla doğrudan boşaltan bezlere ekzokrin veya dış salgı bez­leri denir. Süt, ter, tükrük, göz yaşı bezleri gibi…
Endokrin (İç bezler): Bu bezler salgılarını doğrudan doğruya ka­na veren bezlerdir. Bunların salgılarına hormon adı verilir. Dola­şım sistemine katılan hormon kan aracılığıyla etki edeceği hedef organa ulaşıp, burada etkisini gösterir. Hipofız, tiroid, paratirid, böbrek üstü bezleri endokrin bezlere örnek olarak verilebilir.

Karma bezler: Hem dış hem de iç salgı üreten bezlerdir. Örneğin pankreas bezi bir bölümünde sindirim enzimleri üreterek bu enzim­leri bir kanalla oniki parmak bağırsağına verir. Bir bölümünde de kan şekerini düzenleyerek insülin ve glikagon hormonlarını ürete­rek doğrudan kana verirler.

C) Duyu Epiteli: Duyu epiteli hücreleri, dışarıdan gelen uyarıları ala­cak şekilde özelleşmiş bir yapıya sahiptir. Bu epitel hücrelerinin dışa bakan taraflarında almaç (reseptör) adı verilen uzantılar vardır. Bu almaçlar saye­sinde dışarıdan alınan uyarılar sinir hücrelerine iletilir. Burunda bulunan ko­ku epiteli ve dildeki tad epiteli insandaki duyu epiteline örnektir.

1 yorum yapılmış

  1. avatar

    bana dokuya örnek lazım verebilirmisin?????

    yigit ilerisoy10-08 20:14

Epitel Doku Nedir adlı konuya yorum yapmak ister misin? Etiketler

*

*

Yorum yapmak ister misin?

Acilservis.pro - Hakaret, imla kurallarına uymayan ve konu ile alakasız yorumlar kesinlikle onaylanmayacaktır.