Dis Protezleri Hakkinda Bilgiler

Yazar:   Tarih:   Kategori: Genel Sağlık 

Diş Protezi, Diş Protezleri Hakkında Bilgiler

Eksik dişlerinizin yaptığı işleri yapmak üzere diş hekimi tarafından yapılan yapay dişlere protez diyoruz.

Ağzımızda 32 tane diş vardır. 1-2 diş eksikliği oldu­ğunda hemen bu dişlerin görevleri diğer dişler üzerine yüklenir ve sorun kendiliğinden çözülmüş olur. Özellikle arkada ve görünmüyorsa estetik olarak da sorun çıkarmaz. Hasta, ağzında olup bitenlerden habersiz, yıllarca dişsiz idare edebilir.

Bir diş kaybettiğinizde ağzınızda bir hareket başlar. Çekilen dişin boşluğu, yanındaki dişler, dokular harekete geçer.

Çekilen diş boşluğundaki kemik erimeye başlar. Dişler vasıtası ile dişleri saran çene kemiklerine çiğneme sırasın­da kuvvet uygulanır bu kuvvet de kemiklerin güçlü bir şekilde kalmasını sağlar. Oysa diş çekildiğinde bu bölgeye eskisi gibi basınç gelmeyecektir. Kemik de arlık kendisine gerek duyulmadığını düşünerek günden güne eriyecektir.

Diş hekimliğinde bir söz vardır “diş dişi arar”. Çekilen dişin komşuları hemen boşluğa doğru kayar daha doğrusu eğilir. Dişler dik pozisyonda iken gelen çiğneme kuvvetlerini köklerden dik olarak kemiğe iletmek üzere program­lanmıştır ama dişler eğildiğinde kuvvetler de eğimli olarak köke iletilir bu da kök ve kemik arasındaki anlaşmayı bo­zar. Ayrıca oluşan eğim nedeni ile diş ve dişeti arasındaki ilişki de bozulmuş, anormal boşluklar meydana gelmiştir. Bu boşluklarda gıda ve plak birikimi çok daha fazla olur ve böylece hem çürük hem dişeti sorunu ortaya çıkar. Çe­kilen dişin üst komşusu da diş boşluğuna doğru uzar. Bir taraftan eğilen dişler, bir taraftan uzayan diş sonucu ağzın dengesi zincirleme bir şekilde tamamen bozulur. Bu den­gesizlik çiğneme kuvvetlerinin de dengesiz oluşmasına ne­den olur, dolayısıyla eklemlere gelen yük de dengesizdir. Bu da uzun vadede çene eklemi sorunlarına neden olur. Oluşan diş boşluğunu doldurmaya çalışan dil ve dudakta az da olsa büyüme başlar. Ayrıca besinler yeterince çiğnenmeden yutulduğu için beslenme, mide sorunları gibi genel sağlığınızı da etkileyen birçok sorunun da kaynağı olacaktır.

Dişiniz çekildiğinde fazla vakit geçirmeden diş hekimi tarafından yapılacak iyi bir protez ağızda kalan dişlerin çoğunu sanki diş çekilmemiş gibi kandırır. Kimse yerinden kıpırdamaz. Ama bir korsan hekime diş yaptırmaya kal­karsanız kendinize çekimden daha fazla zarar verebilirsi­niz. Kesim sırasında su kullanmayı sevmeyen korsanlar dişlerinize gerekli şekli vermeye çalışırken dişlerinizi öldü­rür. Yaptığı işlemler sonucu hepatit, AİDS gibi tehlikeli hastalıkları size bulaştırabilir, kullandığı kalitesiz metaller­le kansere bile yol açabilecek maddeleri ağzınıza yerleşti­rir. Ağızdaki mükemmel dengeden ve nasıl korunacağın­dan habersiz oldukları için çene eklemlerinizin tüm siste­mini bozarlar. Bir korsana diş yaptıracağınıza bırakın dişleriniz eğilsin.

Protez dişler görevlerini yapmak için ağızda kalan do­kulardan ve dişlerden destek almak zorundadır.

Diş çekimi sonucu yapılan protezleri ikiye ayırıyoruz.

Sabit protezler: Halk arasında çakma diş, yapıştır­mak diş de denilen ve hasta tarafından takılıp çıkarılama­yan protez şeklidir. Destek olarak ağızdaki sağlam dişler­den faydalanılır.

Hareketli protezler: Damak, çelik damak, kara da­mak gibi adlarla da bilinen, hasta tarafından takınılıp çı­karılan dişlerdir. Bu protezlerde ise desteği dişler ve ağız­daki dokular birlikte karşılar.

Protezin sabit mi, hareketli mi olacağına ağzınızın du­rumu, ağızdaki diş sayısı ve dişlerin konumu karar verir. Örneğin tüm büyük azı dişleriniz çekilmişse yani arka böl­gede hiç diş yoksa, isteseniz de sabit protez yapılamaz. Sa­bit protezde destek için ayaklara ihtiyaç vardır. Bu ayak görevi ağzınızdaki sağlam dişlere düşer. Eğer boşluğun sağında ve solunda ayak olabilecek diş yoksa -implant ha­riç- sabit diş yapılamaz. İmplant halk arasında çeneye çivi çakmak olarak bilinir. Asıl olarak çene kemiği içine yer­leştirilen, titanyumdan imal edilmiş, diş kökünü taklit eden parçalardır. Çene kemiğine bir operasyonla yerleştirilirler. Yaklaşık 6 aylık bir süre zarfında implantın etrafında ke­mik oluşur. Daha sonra yerleştirilen bu titanyum kökün üstüne diş yapılır. Geleceğin diş hekimliğidir. Eğer maddi durumunuz elveriyorsa, her zaman tercihiniz implanttan yana olmalıdır.

Protez yapımında çok çeşitli maddeler kullanılır. Por­selen en sık duyduğunuz maddedir. Sabit ve hareketli pro­tezde kullanılır. Protez yapımı diş teknisyenleriyle ortak bir çalışmayı gerektirir. Diş hekimi muayenehanede hasta ağzını diş yapımına hazırlar. Ölçüyü alır ve laboratuara gönderir. Diş teknisyenleri ise modeller üzerinde dişleri yaparlar. Hasta ağzına uyumu yine diş hekimi tarafından sağlanır.

İyi bir protez; iyi bir ekip, iyi bir laboratuar, kaliteli malzeme ve sabırlı bir hasta ile ortaya çıkar. Tüm bu un­surlardan biri eksik olduğunda başarılı bir protez yapmak zordur.

Sabit Protezler

Doktor tarafından yapıştırılan ve takılıp çıkarılamayan protezlerdir.
Kron (kaplama)
Köprü
Lamineyt
Pivo (vidalı diş)

Kron: Sabit protezlerdir. Tek bir dişte madde kaybı çoksa yani çürük ya da kırık çok fazla ise ve dolgu ile çö­züm sağlanamıyorsa kron (kaplama) yapılır. Dişin boşluğu dolgu maddesi ile doldurulur sonra diş, belirli kurallar dahi­linde küçültülür ve üstüne hazırlanan kaplama yapıştırılır.

Köprü: Diş çekimi yapılmışsa destek yandaki komşu dişlerden sağlanır. Boşluğun sağındaki solundaki dişler kü­çültülür, protezde çekilmiş diş yerine yapılan gövde, destek dişler üzerine yapılan kaplamaya bağlanarak yapıştırılır.

Lamineyt: Genelde ön dişlerin, estetik sorunlarını te­davi etmek için dişlerden fazla madde kaldırmadan yapı­lan protezlerdir. Bunları takma tırnaklar gibi düşünebilirsi­niz. İnce tırnak gibi porselen plakalar hazırlanır. Dişlerin de sadece ön yüzünden çok az madde kaldırılarak yatak hazırlanır ve özel kuvvetli yapıştırıcılarla dişin yüzeyine bu porselen yapraklar yapıştırılır. Pahalıdır ama estetik bir görünümü vardır. Çoğu sanatçının ön dişlerinde kullandığı protez tipi budur.

Pivo (vidalı diş): Vidalı dişler implantla karıştırılır. Implantta diş kökünü taklit eden parça çene kemiğine yer­leştirilir, vidalı dişte ise dişin kökü ağızdadır vida dişin kö­kü içine yerleştirilir. Bu tarz yapılmış protezlere pivo adı verilir. Dişinizdeki çürük ya da kırık, kaplama kron bile yapılamayacak kadar fazlaysa ve kalan kök uygun şartlan taşıyorsa, bu durumda kök içi temizlenir, kanal tedavisi ya­pılır ve kökün yarısına kadar olan bölümüne vida yerleşti­rilerek üstüne kaplama yapılır. İyi bir hekim tarafından ka­liteli malzeme ile yapıldığında uzun yıllar size hizmet eder, böylece komşu dişler de kesilmekten kurtulmuş olur.

Sabit protezlerde destek olarak kullanılacak dişler anestezi altında kesilerek protez yapımına hazırlanır. (Diş­lerin küçültülmesi işlemine kesim denir.) Ve bildiğiniz vızıltılı aletlerle dişe gerekli şekil verilir.

Sabit protez yapımında dikkat edilecek noktalar:

Öncelikle dişler doktorlar tarafından üye olarak he­saplanır. Bunu şu şekilde açıklayabiliriz. Bir tek eksik dişi­niz varsa sağındaki ve solundaki dişler kesilerek bir köprü hazırlanır. Dolayısıyla böyle bir köprüye 3 üye denir. Eğer iki eksik dişiniz varsa ve ikisi yan yana ise yine boşluğun sağı, solu kesilir. Bu sefer 4 üye köprü yapılır; ama iki tane dişiniz eksik ve bunlardan biri alt çenede biri üst çenede ise, her iki bölgede üç üyeli 2 tane köprü, dolayısıyla top­lam 6 üye diş yapılacaktır. Üye sayısı protezin fiyatını et­kiler. Sabit protezler üye sayısına göre hesaplanır.

Korsan muayenehanelerde bu fiyatlar 25 dolara ka­dar düşebilir ki bu fiyat normal kullanılabilir bir sabit pro­tezin toplam masrafı bile değildir. Protez yapımında çalı­şılan laboratuar ve kullanılan malzeme kalitesi çok önem­lidir. Ucuz protezler, bir yıl içinde estetik parçaları kırılan, sararan, kararan dişlere dönüşür. Kenar uyumları iyi değil­dir. Bu da protezin altında kalan dişin çürümesine ve hem dişin hem de protezin kaybına neden olur. Lütfen piyasa fiyatlarının çok altında bir protezi yaptırmaya kalkmayın. Dişinizi düşünüyorsanız böyle bir protez yaptıracağınıza dişsiz gezin, ağzınıza daha az zarar verirsiniz. Hem çok ucuz hem kaliteli bir protez olamaz kendinizi kandırmayın.

Sabit protezde ilk önce destek dişler anestezi altında kesilerek hazırlanır. Bazı kurallar çerçevesinde küçültülür. Bu işlem sırasında dikkat etmeniz gereken önemli konu­lardan biri kesim sırasında bol su kullanılması, diş yanık kokusunun burnunuza gelmemesidir. Diş kesimi ve çürük temizleme esnasında kullanılan, hastaların bayıldığı vızıltılı aletlere aerotor, başlık diyoruz. Bu cihazlar çok hızlı dönerek dişi keser. Ve ortaya sürtünme nedeniyle hatırı sayılı bir ısı çıkar. Aynı zamanda aeretorun ucundan so­ğutma için çıkan suyla dişler bir taraftan yıkanır bir taraf­tan da soğutulur. Bazı korsan hekimler bu soğutmanın önemini bilmezler, sadece temizlik için basit bir yıkama olarak görürler. Oysa fazla ısı diş sinirlerinizin ölmesine neden olabilir. Dişlerinizin dolgu yapılırken, kesim yapılır­ken susuz ortamda hazırlanmasına asla izin vermeyiniz.

Eskiden diş yaptırmak denince korkunç ağrılı, acılı bir süreç akla gelirdi. Günümüzde protez hazırlık aşaması, sıfır acı ile yapılan, ama hastayı ve hekimi yoran meşak­katli bir iştir. Koltukta kesim sırasında çok acı çekiyorsa­nız normal değildir. Yani bu iş tamamen acısız rahatlıkla yapılabilir. Hekimi çektiğiniz acı konusunda uyarın. Gere­kirse anestezik iğnenin tekrar yapılmasını sağlayın. Bu arada anestezi için kullanılan ampuller genellikle sanıldığı gibi morfin değildir. Gerektiğinde 4-5 ampule kadar da kullanılabilir. Ne uyuşturucudur ne de alışkanlık yapma riski vardır. Anestezi yapılırken bazen yan sinir dallan ne­deniyle ya da anatomik oluşumlar ya da kullanılan malze­menin saklama şartlarından dolayı etkinliğinin azalması gibi nedenlerle yeterli anestezi sağlanamayabilir. Anestezi tekrarlanarak ağrılar kesilmelidir.

Dişler kesilip hazırlandıktan sonra ölçü alınarak la-boratuvarda çalışılmak üzere kalıpları çıkarılır. Diş teknis­yeni tarafından kalıplar üzerinde dişler hazırlanır. Bu süre iş yoğunluğu gibi bazı nedenlere göre değişebilir. Ortala­ma bir hafta-10 gün arası sürer. Fazla uzatılmamalıdır. Bir an önce dişler takılmalıdır.

Sabit protezde porselen, biodent, zirkonyum, izosit gibi maddeler kullanılır. Porselen ve zirkonyum bizim önerdiğimiz fakat nispeten pahalı olan dişlerdir. Seramik esaslıdır. Diğerleri ise plastiktir. Benzetmek gerekirse; bi­odent plastik tabak, izosit melamin tabak, porselen de por­selen tabağa benzetilebilir. Plastik tabaklar nasıl kullanıl­dığında kısa sürede kötü bir görünüm alır, yamulur, renk değiştirirse, bu plastik esaslı protezler de zaman içerisinde çabuk bozulurlar. Plastik, porselene göre çok gözenekli bir yapıdır. Mikron düzeydeki bu gözenekler renklenmeye, aşınmaya zemin hazırlar.

Dişeti ile biyolojik uyumu iyi değildir. Tek avantajları ucuzdurlar. Maddi durumunuz elveriyorsa kesinlikle tercih etmeyiniz. Porselenin biyolojik uyumu iyidir. Çok daha estetik bir dişe izin verir. Kolay renklenmez. Çay, kahve, kötü ağız hijyeni nedeniyle doğal dişleriniz ne kadar renklenirse, porselen dişleriniz de o ka­dar renklenir. İyi bir parlatma ile de tekrar beyazlar. Oysa sararan renklenen plastik esaslı dişlerde renklenme tekrar beyazlatılamaz.

Porselen ya da biodent dişlerde iki tabaka vardır. İç tabaka tamamen metalden yapılır. Bu metal, dişin çiğne­me kuvvetlerine dayanması için destek görevi görür. Dişe estetiğini veren beyaz renkli ikinci ve üst tabaka porselen­le ya da plastik esaslı maddelerle hazırlanır. Zirkonyum ise metal kadar kuvvetli estetik bir malzemedir. Zirkon­yum dişlerde metal kullanılmaz bu yüzden porselenden de daha estetik bir sonuç verir. Dolayısıyla biraz daha pa­halıdır. Özellikle ön dişlerde estetik sizin için önemliyse zirkonyum ile çok iyi sonuç alırsınız. Ama arka dişlerde rahatlıkla porselen kullanabilirsiniz. Zirkonyumun bir avantajı da dişi daha az keserek yapılabilmesidir. Bu ara­da diş ve diş etlerimizle en uyumlu madde aslında altındır. Tek sorunu estetiği ve çabuk delinmesidir.

Ölçü alındıktan sonra size geçici dişleriniz takılır ve dişleriniz hazırlanana kadar bekleme moduna geçersiniz. Kesilen dişlere kapakçık görevi görecek bu geçicilerin ya­pılması çok önemlidir. Hem proteziniz hazırlanana kadar ağrıları kesecek, diş dokularını mikroplara karşı koruyacak hem de dişlerin yükselmesini önleyeceklerdir. Korsan diş hekimleri bu geçicileri yapmayarak protez yapım aşaması­nı gereğinden fazla ağrılı geçirmenize ve dişlerin ilerde geri dönüşü olmayacak kadar etkilenmesine neden olur. Hekiminizi geçiciler konusunda mutlaka uyarın. Geçici dişler kesik bir dişin en temel hakkıdır. Bu konuyu geçici yapmayarak geçiştiren, sizi geçicilerin gerekmediğine ikna etmeye çalışan hekim hakkında durup bir kez daha düşü­nün. (Muhtemelen bir korsanla karşı karşıyasınızdır.)

Kesimden dolayı birkaç gün süren şiddetli ağrılar olabilir. Diş ve diş etleri kesilerek dişler hazırlanmıştır. Dış etkilerle ağrı çekmeniz ya da dokular toparlanana kadar şiddetli ağrıların olması normaldir. Geçicileriniz varsa bir iki gün içinde kesilecektir.
Kesimden sonra anestezinin etkisi geçmeye başladı­ğında hemen kuvvetli bir ağrı kesici alınmalıdır. Çok sı­cak, çok soğuk etkiler dişte ağrı başlatacağından ılık şeyler yenilip içilmelidir.

Kesimden sonra iki üç gün geçmesine rağmen gece uykudan kaldıran, sürekli ağrı yapan, ağrı kesiciyle kesil­meyen ağrılar yapıyorsa, yüzünüz şişmişse herhangi bir sebeple diş sinirleri etkilenmiş demektir. Sinirler alınıp, ka­nal yapılmadan bu tarz dişlerin üstüne bir protez yapılma­sına izin vermeyin. Bu şikayetleri gösteren dişler zamanla ağrısı kesilse bile bir süre sonra belki de bir yıl sonra, tek­rar ağrıyacak sorun çıkaracaktır. Protezinizi kaybetmeniz bile mümkündür. İyi bir hekim yaptığı işin sorumlulukları­nı mutlaka alır. Örneğin kaliteli bir köprü yaptığını söyle­yerek size bir diş yapmışsa ve bir yıl içerisinde kırılma, kopma, renklerde değişim gibi sorunlarınız da olmuşsa mutlaka hatasını herhangi bir ücret almadan telafi edecek­tir. Aradan birkaç yıl geçmişse bile az bir ücretle bu ta­mirleri yapacak, sizinle ilgilenecektir.

Köprünüz hazırlandı, dişiniz yapıştırıldı diye her şey bitti sanmayın. Yapıştırmadan sonra hekiminizin önerisine göre belli bir süre yiyip içmeyin. Donma tamamlanmadan elinizle protezin çıkıp çıkmadığını kontrol etmeyin. Henüz donmamışken yerinden oynatabilir ve tam oturmadan donmasına neden olabilirsiniz.

Yapıştırmadan sonra, bir iki saat süren şiddetli ağrı normaldir. Bir ağrı kesici alıp sabredin. Ağrı kesici ile ke­silmeyen, çok ama çok şiddetli ağrı yarım saat geçmesine rağmen tüm şiddeti ile devam ediyorsa, mutlaka hekime başvurun. Bazen kesim sırasında diş özüne çok yaklaşılır. Yapıştırma ile de buraya şiddetli basınç uygulandığı için böyle bir ağrı olmuş olabilir. Bu durumda diş anestezi al­tında çıkarılıp, hemen kanal tedavisi yapılması gerekebilir. Bahsettiğim ağrı normal şiddette ve ağrı kesiciyle kesilebilen ya da yarım saatte hafifleyen ağrı değildir. Bu özel du­rumdaki ağrı hiçbir şekilde azalmaz hatta hekim dişinizi uyuşturduğunda hafifler ama yine de hissedilir. Sakın bu bilgiyi tam anlamadan olası normal bir ağrı için hekime koşup dişinizi çıkarttırmayınız.

Diyelim ki bir diş yaptırdınız. Aradan bir-iki yıl bel­ki de 5 yıl geçtikten sonra kanal tedavisi gerektiren şiddet­li ağrılarınız oldu. Yüzünüz şişti, protezinizden olmak istemiyorsunuz. Antibiyotik alıp bir-iki hafta sabrederseniz ağrılar geçebilir ama mutlaka geri gelecektir. En iyisi dikkatli bir şekilde protezi kırmadan çıkarıp kanal yapılmasıdır. Çıkarma sırasında küçük kırılmalar olmuşsa tamirleri yapılarak tekrar takılabilir. Protez çok kuvvetli yapışmış ve çıkmıyorsa bazen üstten delinerek ağrıyan dişe ulaşılıp kanalının yapılması sağlanabilir. Zor şartlar altında bir ka­nal olacaktır; ama hiç olmazsa protezinizi kullanmaya de­vam edebilirsiniz. Protez uygunsa, diş tek kanalsa bu işlem başarılı olabilir. Bu kararı hekiminiz vermelidir.

Protezde en küçük bir yükseklik dahi olmamalıdır. Az da olsa bir yükseklik hissediyorsanız sakın alışmaya çalışmayın. Belki siz alışabilirsiniz ama dişiniz alışmaz ve ona verdiğiniz bu rahatsızlığı size pahalıya ödetir. Yüksek olan dişe normalden fazla yük biner. Kısa vadede protezi­niz kırılabilir. Estetik kısmı fazla basınç nedeniyle atabilir. Metal aksamlara yük biner fakat kınlamazsa, bu kez de diş kökünde soruna neden olur. O dişi kullanmakta zorla­nırsınız. Ağız dengesini bozduğu için eklem ağrıları yapa­bilir ve daha birçok sıkıntıya neden olabilir. Mutlaka bu yüksekliğin alınmasını sağlayın. Bu duruma alışacağınızı söyleyen komşulara inanıp yine yanlış yapmayın. Yapılan protezdeki yüksekliğe alışacağınızı söyleyen, bunu ciddiye almayan bir hekimle karşı karşıya iseniz öncelikle karşı­nızdakinin gerçek bir hekim olduğundan emin olun. Bir korsan hekimle karşı karşıya olabilirsiniz. Her ne olursa olsun gerekirse başka doktora giderek yüksekliği aldırın. Hekiminize tatlı bir dille yüksekliğin sizi çok rahatsız etti­ğini protezi bu şekilde kullanmak istemediğinizi söyleyin. Hâlâ bu konuda bir düzeltme yapmak istemezse, “başka bir doktor da aldırmayı düşünüyorum, sizin vaktiniz yok­sa” deyin. Bu söz sihirli bir etki yapabilir. Çünkü diş he­kimlerinin hiç hoşlanmadığı bir şey de yaptığı bir işe baş­ka bir doktor tarafından müdahale edilmesidir.

Bu arada yapılan bir hata da bir protez yaptırırken ve tedaviniz sürerken başka bir hekime giderek diğer heki­min yaptıklarını kontrol ettirmektir. Aynı bölgede bulunan hekimler aynı zamanda birbirlerinin rakibidir. Başkasının yaptığım eleştirirken genellikle abartır ve moralinizi bo­zarlar. Muhtemelen de daha iyi bir öneride bulunamazlar. Bu hataya düşmeyin. Tedavinizi yapan hekimin antipatisini kazanmayın. Diş tedavisinde hekimle kurulan karşılıklı sempati, pozitif enerji çok ama çok önemlidir. Başka bir hekime kendinizce kontrol yaptırmanız bu pozitif enerjiyi negatife döndürür ki en büyük zararı siz görürsünüz. Eğer gittiğiniz hekimin size uyguladığı tedaviden memnun de­ğilseniz, hekime güveninizi kaybettiyseniz -hekiminiz yap­maması gereken şeyleri yapıyorsa ve size sık sık onun kor­san bir hekim olduğunu düşündürüyorsa- hekim değiştir­me hakkınız vardır. Hekiminize gerekli açıklamayı yapıp o ana kadarki masraflarını ödeyerek başka bir doktora ra­hatlıkla gidebilirsiniz. Bu sözler, en küçük problemde dok­tor değiştirin anlamında algılanmamalıdır. Örneğin, protezinizdeki yüksekliği önemsemiyorsa, protezin altındaki şiş­miş diş ile 3 geceyi uykusuz geçirmenize aldırmıyorsa dü­şünebileceğiniz bir yoldur.

Proteziniz yapıştırıldıktan hemen sonra artık işiniz bitti, ağrı-sızı olmayacak sanmayın. Soğukta, sıcakta -özellikle soğukta- bir dakika kadar sürüp kesilen ağrılar normaldir. Dokular kendi iyileşmelerini sağlayana kadar bu tarz ağrılar olacaktır. Üstüne bastığınızda bir süre ağrı duyacak sert şeyleri hemen çiğneyemeyeceksiniz. Uzun süredir çiğneme yapamayan, zayıflamış dişlerinizden he­men kuvvetli bir şekilde çiğnemesini beklemeyin. Protezde yükseklik, destek dişte kökü ilgilendiren büyük bir sorun yoksa 10-15 güne kadar bu sıkıntınız geçecektir. Bu süre geçmesine rağmen çiğnemede ağrılar azalmıyor, hatta ar­tıyorsa mutlaka bir sorun vardır hekiminize başvurarak yüksekliği kontrol ettirin.

Protezin özellikle eksik dişin boşluğunu dolduran kısmına (köprü gövdesi) yiyecekler sıkışır. Hastalar bu bö­lümün daha düz ya da büyük yapılarak bu sorunun çözü­leceğini sanır. O bölgeler teknik gereği, temizlenmeye izin verecek şekilde öyle yapılmışlardır. Yiyecek sıkıştığında diş fırçası ile fırçalayarak hem protezi temiz tutar hem de yiyecek artıklarını çıkarırsınız. Zaten bir süre sonra bu şi­kayetiniz daha da azalacaktır.

Eğer dişlerinizi piyasa ortalamasında bir ödeme ya­parak ve korsan olmadığından da emin olduğunuz bir he­kime yaptırdıysanız fakat yapılan dişler, sizi renk, şekil ya da estetik olarak memnun etmediyse hekiminize estetik kaygınızı söyleyin. Yine de birkaç hafta kullanıp eğer hâlâ estetik durumu sizi rahatsız ederse değiştireceği sözünü alınız. Ortalama bir protezde bile estetik çok kolay sağla­nır; ama dişler çok ucuz bir laboratuarda çok kötü malze­me ile yapılmışsa estetiğin sağlanması çok zordur. Bazen dişler estetik kurallara uygun bile olsa ilk takıldığı anda yadırgayabilir ve bu yüzden ideal bir protezi değiştirmeye kalkabilirsiniz. Böyle durumlarda çok kötü olduğunu düşündüğünüz bir protezde bile mutlaka bir hafta kullanın. Denemeden karar vermeyin. Tabii hekiminiz bu süre zar­fında protezi tam yapıştırmamalıdır. Konuşurken, gülerken dişleriniz uyumlu ve estetik görünüyorsa değiştirmeye kalkmayın. İdeal bir protezde olması gereken, karşıdan ba­kıldığında, gülümserken ya da konuşurken diğer dişleriniz­den farklı durmayan, protez olduğu belli olmayan, tüm doğal dişlerinizde olduğu kadar renk farkı olan dişlerdir. Protez yaptırmak için gittiğinizde, daha ilk seansta hekiminize estetik konusunda çok hassas olduğunuzu, yapıla­cak protezden estetik olarak beklentinizin yüksek olduğu­nu anlatırsanız daha hassas davranacaktır. Provalar esna­sında da renk, şekil konusunda sorunlarınız olursa hekimle paylaşın. Önerileri sizi tatmin etmezse bunu antipatik ol­madan belirtin. Estetiğin sizin için önemini, bu şekilde dişi kullanmakta zorluk çekeceğinizi anlatın. Hekim, düşünce­lerinizi dikkate alacaktır.

Her şeyin olduğu gibi, protezin de bir ömrü vardır. Düzenli aralıklarla gittiğiniz hekiminize protezlerinizin muayenesini de yaptırmalısınız. Dişeti çekilmeleri, kop­malar, kırılma ve delinmeler kontrol altında olmalıdır. En azından yılda bir kez destek dişlerin filmi alınarak prote­zin altında olan bitenden haberdar olunmalıdır. Herhangi bir çürük ya da sızlama gibi olumsuz bir durumda tedavi geciktirilmeden yapılmalı, gerekirse protez sökülerek tek­rarlanmalıdır. Ağız hijyeninize dikkat ediyorsanız ve kali­teli bir proteze sahipseniz bile, 15 yılı geçmiş protezler sö­külüp altı kontrol edilmeli hatta yenilenmelidir. 15 yıl ön­ce bugün kullanılan kalitede malzemeler yoklu. Ağız hij­yeni tam, düzenli ve doğru olarak sağlanıyorsa, günümüz şartlarında tüm kurallara uyularak yapılan protezler 20 yıl bile sorunsuz kullanılabilir.

Diş gıcırdatma sorununuz varsa porselen yaptırma­dan önce hekiminizi uyarın. Gıcırdatma porselenin kırıl­masına neden olur. Hekim durumdan haberdar edilirse fazla kuvvete maruz kalacak bölgelerde, metal kullanmak gibi, çeşitli önlemler alır.

Özetlersek: Gülümserken ya da konuşurken dişiniz bel­li olmuyorsa, ısırdığınızda protezi fark edemiyorsanız, gece uykudan kaldıracak bir ağrı yapmıyorsa, yüzünüz şişmemisse, soğukta bir dakika süren bir ağrı ve üstüne kuvvetli bastığınızda oluşan ağrılarınızda günden güne azalmışsa; hekiminize teşekkür edin protezinizi güle güle kullanın.

Hareketli Protezler

Bu protezler sabit olmadığı için hasta tarafından takılıp çı­karılabilir. Hastalarca damak diş, kara damak, kancalı diş, çelik damak diye adlandırılan protezlerdir. Protez desteği­ni dişlerden ve dokulardan alır.

Total protez (damak protezler)
Bölümlü protez (çelik damak, kancalı diş vs.)
Hassas tutuculu protez (çıt çıtlı protez)

Total protez: Ağızda hiç diş olmadığında, tüm dişler protez olarak yapılmışsa total protez diyoruz. Tüm destek ağızdaki dokulardan ve çene kemiğinden alınır. Protez ağza dokuların şeklinden kaynaklanan kıvrımlar ve tükü­rüğün yapıştırma gücünden faydalanarak tutunur. Bazı hastaların uzaktan en sevdiği protezdir. Bir daha diş soru­nu yaşamayacakları fikri çok cazip gelir. Hatta bazıları çok büyük bir yanılgıyla bu protezlerden yaptırmak için ağızlarındaki sağlam dişle­rini çektirmekte sakınca görmezler. Halk arasında kara damak, damak diş, pembe damak gibi isimler takılmıştır. Kullanılan dişin kalitesi ve protezin ağızdaki uyumu çok önemlidir.

Bölümlü protezler: Ağızda birkaç dişin olduğu ve bir kanca ile bu dişlerden destek alınarak yapılan protezlerdir. İskelet protez de denir. Halk arasında çelik damak, kancalı diş gibi adlarla anılır. Total proteze göre daha kolay ve kullanışlıdır. Alışması da çok daha kolaydır.

Hassas tutucular (çıt çıtlı protez): Bölümlü protezler­de olduğu gibi destek, dişlerden ve dokulardan sağlanır. Bölümlü protezlerde hastaların kanca, hekimlerin ise kroşe dediği metal kısımlar estetik olarak sorun yaratır. Özellik­le genç hastalar bu kancalardan çok rahatsız olur. Bu du­rumda kancadan kurtulmak için destek dişler kaplanır ve kaplamaya hassas tutucu parçalar yerleştirilir. Protez bu gizli parça sayesinde dişe tutunur. Kanca ortadan kalktığı için protez kullandığınızı sadece siz bilirsiniz.

Bazı hastalar ağızlarındaki tüm dişleri çektirip damak yaptırmayı nedense çok akıllıca bulurlar. Böylece bir daha dişleri ağrımayacak, protez vs. dertleri kalmayacaktır. Oy­sa total protezler hiç de özenilecek şeyler değildir. Tüm damağı kapladıkları için alışması çok zordur. Aylar alabi­lir. Dişler ağızdaki kemikler ve tükürük sayesinde durur. Büyük lokmalarda, bazıları hapşırıkla hemen yerlerinden oynarlar.

Protez takıldıktan sonra yeni bir ayakkabı gibi vuruk yapar. Gün aşı­rı gidip vuruk yapan yer­lerin düzeltilmesi gerekir. Bu yaralar ve protezin ağıza sımsıkı oturamaması gibi nedenlerle alışma dönemi uzun sürer.

Oysa iskelet dediğimiz ağızda birkaç diş olduğunda yapılan dişler total proteze göre sanat harikasıdır. Çünkü ağızdaki dişlerden destek alma şansları vardır. Dolayısıyla diğerleri gibi kıpır kıpır değillerdir. Diş sayısı ne kadar çoksa o kadar çabuk alışılır. Kullanımı kolaylaşır. Diş sa­yısı fazla olduğunda tüm damağı kaplamaz bir bant şeklinde geçer. Yani total proteze göre çok avantajlıdır. Ba­zen bir tek diş bile protezin kullanılmasında büyük konfor sağlar. Hele sağlam dişleri çektirmek çok büyük bir hata olur. Bazı korsan diş hekimleri hastayı tüm dişleri çekip protez yapmaya ikna eder ki hastaya yapılacak bundan daha büyük bir kötülük yoktur. İskelet protezlerin bir dezavantajları kancalardan dolayı pek estetik olmamalarıdır. Fakat bu sorun da çıt çıtlı (hassas tutuculu) diye bilinen protezlerle çözülür. Kanca yerine dişlerin içine gizlenen erkek ve dişi parçalar sayesinde dişlere tutunurlar. İyi mal­zeme, iyi laboratuvar ve iyi bir diş hekimi ile harika so­nuçlar verir. Hareketli protezler içinde en kullanışlı protezlerdir. Özellikle genç yaşta hareketli protez kullanmak zorunda kalan hastalara tavsiye ederim. İmplant şansları yoksa bu hassas tutuculu protezler kurtarıcı olacaktır.

Hareketli protezlerde ele çeşitli kalitede malzemeler kullanılır. Porselen dişlerde -özellikle arka dişlerde pek önerilmez. Porselen çok sert olduğu için damak ve çene­deki kemiklerin erimesine neden olabilir. Estetik açıdan ön dişlerin porselen, arka dişlerin ise plastik olması tercih edi­lebilir. Çok kaliteli plastik esaslı malzeme kullanılmalıdır. Kalitesiz plastikler çok çabuk aşınır, renklenir. Aşınma ne­deni ile boyutlarını kaybeden protez çene eklem sorunları­na neden olur. Uzun yıllar ve her gün kullanacağınız pro­tezlerinizin kaliteli malzemeden ve iyi bir muayenehanede yapılmasına özen gösterin.

Protez takıldıktan sonra vuruk yapabilir. Bunlara alışmaya çalışmayın. Hekiminize giderek vurukları mutla­ka aldırın. Zaten alışmanız, zordur, bir de yaralar içinde alışmaya çalışmayın.

Sabırlı olun. Gün içerisinde ağzınızdan çıkarmayın. İlk günler dayanabilirseniz gece de çıkarmayın. Diğer zamanlarda gece çıkarılıp bir bardak suyun içine konma­lıdır. Daha da iyisi bunlar için satılan kapalı özel kapları tercih edip fazla ortalıkta bırakmazsanız kötü görüntüleri de ortadan kaldırmış olursunuz. Geceleri çıkarmaktan rahatsız oluyorsanız gece temizliğini yaptıktan sonra on­larla yatabilirsiniz ama temizliğinin mutlaka yapılması gerekir.

Gece çıkarmaları dokuların toparlanması için gerek­li bir işlemdir. Fakat sabah tekrar takmakta çok zorlanı­yorsanız temizliği sağlanarak ağızda tutulabilir. Bir misa­firliğe gittiğinizde çıkarmayın ama normal hayatınızda ideal olan, protezin çıkarılıp akan su altında sabunla fırça­lanarak temizlenip suya konmasıdır. Ağızda dişler varsa onlar da mutlaka fırçalanmalıdır. Protez nedeniyle bu diş­ler üzerinde fazlasıyla yemek arlığı ve plak birikir. Bu da ağzınızda kalmış son dişlerinizin kısa sürede kaybına ne­den olur.
Protezlerinizi diş fırçası ve sabunla fırçalayarak te­mizlemenizi öneririm. Diş macunu ve çeşitli aşındırıcılar zaman içinde protezinizin üstündeki cilanın aşınmasına ve bu bölgelerde renklenme ya da mikrop birikmesine neden olur. Bazı hastalar çamaşır suyunda bekletir, bulaşık ya da çamaşır deterjanları ile temizlemeye çalışırlar. Bu madde­ler protezinizin yapısını bozar. Sadece sabun ve fırça ile temizleyin, elinizle temizlemeye kalkarak su altında mik­ropları her tarafına yaymayın. Fırçanın olmadığı bir yerde gün ortası yemek sonrası akan su altında tutarak yemek artıklarını yıkayabilirsiniz ama parmağınızla ovalamayın. Aksamları da mutlaka fırça ve sabunla temizleyin. Ecza­nelerde satılan özel protez temizleyici tabletleri de kulla­nım talimatına uyarak kullanabilirsiniz. Ama aşındırıcı içeren parlatma tozlan ile fırçalamayın.

Hastalar arasında metal kancalar için “kanca, dişi yer” suçlaması çok yaygın bir inanıştır. Oysa bu doğru de­ğildir. Dişi, protezini günlerce ağzından çıkarmayan, tek bir fırça darbesini dişine ve kancasına çok gören hastadır asıl yiyen. Kancalar yani kroşeler yiyeceklerin tutunması­na uygun zemin hazırlar; ama düzenli olarak çıkarılıp des­tek dişler ve kancalar fırçalandığında herhangi bir sorun yaratmazlar.

Başlangıçta büyük lokmalardan, sert gıdalardan uzak durun. Protez size, siz proteze alışana kadar daha kü­çük ve yumuşak gıdalar tüketin. Yani protezinizi takıp en yakın Çorum leblebisi satan yere koşmayın. Takar takmaz leblebi yiyebilmek ya da yiyememek protezin kalitesini belirlemez. Protezin ağzınıza, ağzınızın da proteze alışma­sı için onlara zaman tanıyın. Küçük lokmalar ve yumuşak gıdalarla beslenin. Zamanla diğer gıdalara geçin.

Bir süre kullandıktan, vuruklar alındıktan sonra dili­niz, dudaklarınız proteze alışır. Protez daha az oynamaya ve daha iyi çiğnemeye başlar. Hiç ağızda durmuyorsa, ağzınızı açtığınızda ya da konuşurken yerinden fırlıyorsa, bir tarafa basınca bir taraf ayaklanıyorsa, konuşurken bütün dişler kafa sallıyorsa bir sorun var demektir. Hekiminizle sabırlı ve güler yüzlü bir işbirliği içinde bu sorunlar çözü­lebilir. Çözülmüyorsa protez yenilenebilir.

Bu alışma süresi, özellikle total protezde 6-8 hafta­nızı alabilir. İskelet protezde bu süre çok daha azdır, 2-3 haftayı geçmez. Çıt çıtlı protezde ise çok daha çabuk adapte olursunuz.

Protezler ve ağzınız zaman içerisinde değişir. Çok fazla kilo alıp vermeniz hatta kemik erimenizin hızı bile protezin ağzınızdaki uyumunu bozar. Rahat rahat kullan­dığınız proteziniz altına yemekler kaçmaya, yaralar yap­maya başlamışsa dokularda ve protezinizde bir değişimin olduğunu anlarsınız, bu durumda mutlaka hekime giderek tekrar uyumunu sağlatın (besleme adı verilen işlem), bes­leme yapılamıyorsa protezinizi yeniletin.

*/?>

1 yorum yapılmış

  1. avatar

    Selamlar ben Bursa’da ikamet eden bir öğretmenim. 9yıl önce porselen kaplama yaptırdığım dişlerimi zirkonyum yaptırmak istiyorum.Ancak çok kararsız kaldım çünkü bazı hekimler zirkonyum çalışmadıklarını,zirkonyumun dayanıklı olmadığını ya da sağlıklı yapışmadığını,metal destekli tercih etmem gerektiğini söylüyorlar.Bana Bursa’da sizinle çalışan,ya da bildiğiniz kaliteli malzeme ile çalışan bir hekim tavsiye ederseniz ya da farklı bir öneride bulunursanız çok sevineceğim.Saygılarımla iyi çalışmalar diliyorum.

    Filiz Asuman Erel05-12 23:25

Dis Protezleri Hakkinda Bilgiler adlı konuya yorum yapmak ister misin? Etiketler

*

*

Yorum yapmak ister misin?

Acilservis.pro - Hakaret, imla kurallarına uymayan ve konu ile alakasız yorumlar kesinlikle onaylanmayacaktır.